نموده ، خود را بر وجهى آراسته سازد كه شبها نفس قمرى و روزها نفس شمسى بىتكلّف و تعب جارى مىبوده باشد ، اصلا بيمارى و تبدّل به مزاج او راه نيابد و از ضعف و پيرى و سستى اعضا و لوازم آن محفوظ باشد ، و مصداق اين سخن مشاهدهء حال فقراى هند است كه اين عوارض در بدن آنها كمتر افتد و عمر دراز يابند . و طعام البتّه در نفس شمسى بايد تناول نمود تا سريع الهضم و كثير النّفع باشد ، و در نفس قمرى به خلاف آن بود . چون كسى را زهر دهند و يا مار و كژدم يا ديگرى از حيوانات موذيه گزيده باشد ، اگر ورزش دم به موجبى كه مذكور شد ، داشته باشد ، تأثير آن باطل گردد ، و اگر ورزش ندارد ، بايد كه فى الحال نفس قمرى جارى سازد و آن را به سعى و كوشش نگاه دارد تا معالجه‌اى كه اطبّا نمايند ، زود در بدن تأثير يابد . و اگر ماندگى در سفر روى دهد يا حزن و اندوه عارض گردد يا غشى افتد ، نفس قمرى جارى ساختن علاجى تمام بود . و ببايد دانست كه در نفس شمسى مباشرت كردن با زنان بهتر بود ، چه در آن صورت ضعف و سستى كمتر افتد و امساك زياده شود ، و اگر زن حامله گردد ، اغلب است كه پسر زايد ، و در نفس قمرى به خلاف اين بود . و در حال مباشرت از جايى كه نفس جارى باشد ، خواه شمسى خواه قمرى ، هواى بيرونى را به خود كشد و آن را به انگشت مسدود سازد و از جانب خالى بگذارد ، امساك بسيار آرد ، و چون اين عمل را به تدريج بيفزايد ، به جايى رسد كه اختيار پيدا كند ، چنان كه تا نخواهد ، منى از محلّ خودش جدا نشود . و تفصيل اين مقدّمه در كتب هند بسيار است ، در اينجا به جهت مردمى كه بنا بر عوارض جسمانى مستحقّ اين عمل باشند ، چند سطر قلمى گرديد . دقيقهء رابعه ، در بيان فوائد متفرّقه - اگر سائلى از سوى نفس جارى آمده سؤال كند ، از هرچه پرسيده باشد ، خواه خير خواه شر ، بايد گفت كه هرآينه واقع شود . و اگر از جانب نفس خالى آمده پرسد ، برعكس آن بود . و اگر سائلى در مقابل مسئول عنه يا از بالاى او مثل پشت‌بام و مانند آن باشد و يا از جانب چپ بود ، در اين صورت او را چپ بايد شمرد ، و در آن هنگام نفس قمرى جارى بود ، از هرچه سؤال كرده باشد ، ثمرهء نيك يابد . و اگر از دست راست يا پس پشت و يا در محلّ پستى بود ، در اين صورتها سائل را در حساب دست راست بايد انگاشت ، و در آن حال اگر نفس شمسى جارى بود ، از هر مهمّى كه پرسيده باشد ، نيك بود ، و برعكس اين صورتها نتيجهء بد دهد . و طريق ديگر آنكه سائل در وقت سؤال اگر از جانب نفس شمسى بود ، حروف عبارت سؤال او را بايد شمرد ؛ اگر طاق است ، مهمّ او برآيد و گمشده به دست آيد و اگر جفت است ، برعكس آن . و همچنين اگر سائل در جانب نفس قمرى باشد ، حروف سؤال آورده ملاحظه كند ، اگر زوج است نيك بود و اگر فرد است برعكس صورت اوّل